|
Rospuda – jest jedną z rzek pojezierza augustowsko - suwalskiego, długość jej wynosi 102,4 km W przeszłości nazywana była Dowspudą, Rowspudą i jest górnym biegiem rzeki Netty od jeziora Czarnego do jez. Rospuda Augustowską. Początek swój bierze na morenowych wzgórzach Puszczy Rominckiej i płynie wąską doliną w kierunku południowym i południowo –wschodnim, przepływając przez dwie różniące się od siebie fizjograficznie krainy: pojezierze suwalskie z bogatą polodowcową rzeźbą terenu oraz płaską, sandrową równiną Puszczy Augustowskiej. Taki przebieg wpływa na jej różnorodny charakter i zmienność otoczenia od prawie górskiej rzeki o wysokich, często zalesionych brzegach i przełomach z kamienistym dnem – do wolno płynącej rzeki nizinnej o brzegach zabagnionych i porośniętych szuwarem. Po przyjęciu wód Blizny uchodzi do jeziora Rospuda Augustowska. W górnym odcinku płynie wąską doliną przecinając osiem pięknych jezior rynnowych o stromych, nie zalesionych, wąskich brzegach: Czarne, Rospuda (Filipowska), Kamienne, Garbaś, Głębokie, Sumowo, Okrągłe i Bolesty. Poniżej Raczek rzeka wpływa na tereny leśne wchodzące w skład Puszczy Augustowskiej i pozbawiona jest na swej drodze jezior ale często występują mielizny i głazy, zmuszające przy niskim stanie wody do wychodzenia z kajaka. Ostatni jej odcinek to zabagniona dolina torfowiskowa, przeważnie bagnista i podmokła. Na trasie mija się kilkanaście wsi i trzy dawne miasteczka: Filipów (zabytkowy kościół par. neoklasycystyczny z lat 1841-42), Bakałarzewo (zabytkowy młyn) i Raczki (zabytkowy układ przestrzenny z XV w., kościół par. p.w. Przenajświętszej Trójcy) oraz warte obejrzenia i zwiedzenia miejsca takie jak: ruiny pałacu Paca w Dowspudzie czy kultowe uroczysko Święte Miejsce z kaplicą i krzyżami.
Dolina Rospudy nazywana jest przez botaników „storczykową doliną” ze względu na występowanie tu rzadkich gatunków roślin: miodokwiat krzyżowy, storczyk krwisty, obuwik pospolity, storczyk szerokolistny, brzoza niska, wyblin jednolistny (wszystkie storczyki w naszym kraju podlegają ścisłej ochronie prawnej). O przyrodniczym bogactwie doliny świadczy także występowanie rzadkich gatunków zwierząt, są to m.in.: ptaki: orlik krzykliwy (jedna para), kobuz, trzmielojad, myszołów, błotnik szuwarowy, bąk, żuraw, bocian czarny, trzciniak, świerszczak oraz ssaki: łoś, lis, dzik, żubr, wydra i inne.
Krótka charakterystyka spływu: Spływ Rospudą jest bardzo atrakcyjny i ciekawy pod względem krajoznawczym i krajobrazowym. Na niektórych odcinkach (szczególnie w górnym i środkowym biegu) spływ jest naprawdę forsowny z powodu występowania licznych przeszkód w postaci powalonych drzew, wystających z wody głazów i starych pali przy mostach, licznych płycizn przy niższych stanach wody, silnego prądu na wąskich zakolach oraz jazów (konstrukcja budowana w poprzek rzeki, służąca do spiętrzania wody i posiadająca regulację jej przepływu oraz poziomu spiętrzania – przy otwartym przepływie dająca się czasem przepłynąć), progów i niskich kładek. Przeszkody te dla jednych stanowią zniechęcające utrudnienia, dla innych zaś podstawowe atrakcje a dla wprawionych wodniaków żądnych przygód ten szlak kajakowy będzie z całą pewnością bardzo ciekawy. W dolnym biegu (okolice Św. Miejsca) rzeka staje się bezpieczniejsza i pozbawiona przeszkód; wpływa na tereny moczarowate, coraz bardziej wijąc się pośród łąk w trzcinowo-tatarakowym tunelu zachowując dość szybki nurt. Tylko po prawej stronie czasem zbliża się do terenów leśnych a zabagniona dolina rozszerza się by w końcu ujść do jeziora Rospuda Augustowska. Po drodze są dwie dłuższe stałe przenoski: w Bakałarzewie i w Małych Raczkach, obie około 100 m. Jednakże przy niższych stanach wody takich przeszkód może być więcej gdzie dodatkowo należy przenieść kajak nad powalonymi drzewami czy niskimi kładkami Szlak liczy 74 km, w tym ok. 21 km po wodach stojących. Dodatkowo spływ można przedłużyć o rzekę Bliznę (2 dni) – do jez. Blizno płynąc pod prąd dziką i często zabagnioną puszczańską rzeką (ok. 36 km w obie strony), niezbyt bystrą lecz posiadającą wiele naturalnych przeszkód jednakże czasem trudnych do pokonania.
Krótki opis spływu: Spływ rozpoczyna się na przesmyku pomiędzy jeziorem Czarnym a jeziorem Rospuda Filipowska by uniknąć niewygodnej pierwszej przenoski przez drogę asfaltową (ok. 20-30 m). Pierwszy odcinek spływu to rynnowe jezioro Rospuda o długości 6 km, które kończy się wąskim i niskim tunelem porośniętym roślinnością wodną. Za nim niewielkie jezioro Kamienne, które na odcinku mostu jest płytkie o wartkim nurcie i kamienistym dnie. Dalsze koryto rzeki staje się bardzo kręte, miejscami wąskie i płytkie z kamienistymi mieliznami i powalonymi drzewami. Dopływamy do jez. Długiego o wysokich, zabagnionych brzegach porastających trzcinami. Wędkarz może tu złowić szczupaka, leszcza lub okonia. Na odcinku pomiędzy jez. Długim a jez. Garbaś roślinność wodna zarasta prawie całe koryto rzeki w którym występują płytko zanurzone lub wystające z wody paliki drewniane, będące pozostałością umocnienia brzegów. Te niedogodności kończą się na jeziorze Garbaś, malowniczo położonym wśród wzgórz morenowych. Za nim zaczyna się pierwszy przełomowy odcinek Rospudy. Szybki nurt i liczne powalone drzewa przegradzające rzekę. Przed Bakałarzewem rzeka rozlewa się szerzej, jest głębsza – pojawia się zabytkowy młyn, przez który przenoska ok. 50 m lewym brzegiem po skarpie. Należy także uważać na betonowe płyty pod mostem i rzeka wpływa do Sumowa - rynnowego jeziora o wysokich brzegach a za nim wije się krótko wśród łąk i lasów, przepływając przez malownicze jezioro Okrągłe, by niedługo wpłynąć w jezioro Bolesty o wysokich brzegach otoczonych lasem. Po wypływie z Bolest szeroka Rospuda sygnalizuje kolejną przeszkodę - małą elektrownie (przenoska kajaków ok. 50 m). Za Raczkami płynie szybkim nurtem wśród licznych głazów, często schowanych pod wodą. Na dalszych odcinkach rozlewa się szeroko, płynąc cały czas wśród lasów, po kamienistym dnie z dużymi głazami i powalonymi drzewami stając się coraz szerszą i szerszą by ujść do jeziora o tej samej nazwie, będącego w zasadzie odnogą jez. Necko. Z Necka rzeka Rospuda wypływa jako Netta, by, towarzysząc Kanałowi Augustowskiemu, wpaść do Biebrzy.
|
|